De laatste jaren zijn vaak negatieve geluiden te horen van spelers, trainers en andere figuren uit de voetbalwereld omtrent de in hun ogen overvolle speelkalender. Spelers moeten opdraven in de nationale competitie, bekerwedstrijden, Europese confrontaties en soms een halve wereldreis ondernemen voor een interland. Er wordt weleens geopperd dat de doordeweekse confrontaties in Europa ten koste gaan van de prestaties in de eigen competitie. Geldt dit ook daadwerkelijk voor de vier Nederlandse clubs die de afgelopen jaren het meest regelmatig Europees voetbal speelden? Forumbezoeker Blawh zocht het uit.

AZ
Laten we beginnen met AZ, op dit moment koploper in de Eredivisie. De ploeg van Gertjan Verbeek draait momenteel uitstekend in de competitie en wist daarnaast een moeilijke bekerwedstrijd in Groningen te overleven. Europees gezien komt AZ dit seizoen in actie in de Europa League, waar het inmiddels een ruime overwinning op Malmö en een wellicht onnodig gelijkspel tegen Metalist Charkov op zak heeft.

In de afgelopen vijf seizoenen kwam AZ vier keer in actie op Europees niveau. Driemaal acteerde het in de UEFA Cup/Europa League, éénmaal in de Champions League (2009/2010). In het onderstaande overzicht de statistieken van de Alkmaarse club in de Eredivisie, al dan niet na een Europese wedstrijd.

Overall gezien behaalde AZ in de afgelopen vijf jaar 0,33 punten per Eredivisie-wedstrijd meer als er doordeweeks geen Europees voetbal was gespeeld. In twee van de vier seizoenen Europees voetbal behaalde AZ beduidend meer punten in een “Europa-loze” week, de andere twee seizoenen presteerde het juist net iets beter na een Europese wedstrijd. Er zijn twee getallen die in dit overzicht het meest in het oog springen. Ten eerste valt in het seizoen 2009/10 te zien dat de Champions League-campagne duidelijk sporen heeft achtergelaten bij de Alkmaarders. Met 1,17 punten per wedstrijd halen ze met afstand het laagste moyenne van de afgelopen vijf jaar. Het hoogste puntengemiddelde daarentegen wordt behaald in het seizoen daarvoor, als AZ helemaal geen Europees voetbal speelt. Met 2,35 punten per wedstrijd, gemeten over het hele seizoen dus, is het dan ook niet verrassend dat het juist in dat jaar was dat AZ kampioen werd.

Als we ons focussen op de productiveit van AZ, valt te noteren dat men in totaal beduidend vaker scoorde als er niet Europees was gespeeld. Het doelpuntengemiddelde van 1,93 goals per wedstrijd staat is beduidend beter dan het moyenne van 1,56 na een Europees duel. Qua tegentreffers is weinig verschil te bemerken. AZ krijgt zelfs nipt minder goals tegen (1,09) na een Europese confrontatie dan na een midweek “vrijaf” (1,08).

Hoewel de competitieresultaten van AZ, kijkend naar wel of geen voorafgaande Europese wedstrijd, in de afgelopen vijf jaar wat wisselend zijn, mag geconcludeerd worden dat de grootste uitersten toch zeker aan het geschetste vooroordeel voldoen. Bovendien liegt het gemiddelde puntenaantal zonder pre-Europese midweek, dat duidelijk hoger is dan in een post-Europees Eredivisie-weekend, er niet om.

PSV
Sinds afgelopen weekeinde is PSV de nummer twee in onze vaderlandse competitie. Het team van Fred Rutten begon moeizaam aan het seizoen maar na een aantal versterkingen begint de ploeg, aan de hand van topscorer Dries Mertens, beter te draaien. Ook PSV acteert dit seizoen in de Europa League. Het gaat aan kop van de poule door twee overwinningen op Legia Warschau en Rapid Boekarest.

PSV kwam de afgelopen vijf jaar telkens in actie in Europa. In 2006/07 bereikte het de kwartfinales van de Champions League, waar Liverpool te sterk bleek. Een jaar later eindigde men als derde in de poule, waarna de kwartfinales van de UEFA Cup werden bereikt. In 2008/09 was de poulefase van de Champions League het eindstation en in de afgelopen twee jaar speelde PSV in de Europa League. In het onderstaande overzicht de statistieken van de Eindhovense club in de Eredivisie, al dan niet na een Europese wedstrijd.

In tegenstelling tot AZ presteert PSV overall gezien juist (nipt) beter na een Europese wedstrijd. In drie van de vijf seizoenen is het gemiddelde puntenaantal per wedstrijd na een Europese wedstrijd ook beduidend beter. Het nipte verschil in het overall moyenne wordt echter veroorzaakt door één seizoen, 2008/09, waarin PSV belabberd presteerde na de zes poulewedstrijden in de Champions League. In de zes gerelateerde competitiewedstrijden werd slechts eenmaal gewonnen en behaalde PSV slechts 5 punten: 0,83 per wedstrijd. Dat staat in schril contrast met de rest van het seizoen, waarin PSV 2,14 punten per wedstrijd behaalde.

Ook wat betreft het doelsaldo presteert PSV uitstekend na een Europese midweek. Het scoort liefst 2,33 keer per duel en incasseert daarbij slechts 0,75 tegendoelpunten. Anders is het als PSV juist niet Europees heeft gespeeld. Het maakt nog “slechts” 2,04 goals en het incasseert er 0,90.

Het zijn opvallende statistieken, die laten zien dat het wel lijkt alsof PSV baat heeft bij veel Europese wedstrijden. Hoewel de club van de vier Nederlandse clubs de meeste Europese wedstrijden heeft gespeeld, haalt PSV wel het beste puntengemiddelde na een Europees duel.

FC Twente
FC Twente is de huidige nummer drie van de Eredivisie. De nieuwe trainer Co Adriaanse zag eind augustus publiekslieveling Bryan Ruiz vertrekken en miste bovendien tot nu toe Nacer Chadli vanwege een blessure. Ondanks de aankoop van Willem Janssen en Leroy Fer lijkt het team te kampen met een gebrek aan creativiteit en is Twente tot op heden zoekende. Dat is echter niet terug te zien in de Europa League, waarin Twente na een gelijkspel bij Fulham en een ruime overwinning op Wisla Krakow, koploper is in de poule.

In de afgelopen vijf jaar kwam FC Twente viermaal in actie op het op één na hoogste Europese niveau. In 2010/11 maakte de club zijn opwachting in de Champions League. Twente moest het toernooi echter na een goede poulefase toch verlaten. In de Europa League behaalde men vervolgens de kwartfinale. In het onderstaande overzicht de statistieken van de Enschedese club in de Eredivisie, al dan niet na een Europese wedstrijd.

FC Twente behaalt, net als AZ, over de afgelopen vijf seizoenen nogal wisselende resultaten in de competitiewedstrijden met of zonder pre-Europees duel. Waar dat bij AZ resulteerde in een slechter puntenmoyenne na een Europese confrontatie, presteert FC Twente totaal bezien net iets beter met een Europese wedstrijd in de benen. Bovendien kan de club bogen op het feit dat men ondanks een midweeks programma altijd tenminste 1,50 punten aan een competitiewedstrijd overhield. Daarmee komt de club niet eens in de buurt van de negatieve uitschieters die AZ en PSV laten zien. Ook noteert Twente de hoogste positieve uitschieter en wel in het seizoen 2009/10. Na de elf Europese wedstrijden won men liefst 9 keer in de competitie en speelde de club tweemaal gelijk, een moyenne van 2,64 punten per duel.

Qua productiviteit valt voor de Tukkers weinig verschil op te merken. Na een midweekse wedstrijd scoort de ploeg 1,83 goals per competitiewedstrijd, zonder Europees programma zijn dat 1,81 goals. Opvallend is wel dat Twente beduidend meer tegengoals moet slikken: 1,17 om 0,85 per wedstrijd.

Hoewel de prestaties van Twente door de jaren heen dus wat wisselend zijn, laat de club wel zien over een bepaald basisniveau te beschikken en daarmee zorgt de club ervoor dat de resultaten na een Europees duel net wat beter zijn dan zonder een midweekse ontmoeting in de benen.

Ajax
Tot slot Ajax, dat op dit moment vierde staat in de Eredivisie. De ploeg van Frank de Boer is net als Twente zoekende. Het frivole voetbal dat de staf nastreeft komt er tot op heden zelden uit. Bovendien kampt men met een ontevreden Theo Janssen en is het middenveld verre van ideaal te noemen. Met de blessure van Sigthórsson valt bovendien een sterke schakel uit de aanval weg. Komende wedstrijden (met de cruciale topper tegen AZ daarbij) gaan duidelijk maken wat voor gevolgen dat voor de opstelling heeft. In de Champions League heeft Ajax een redelijke start. Thuis speelde het gelijk tegen Lyon, waar een zege mogelijk was geweest, en tegen Real Madrid kon men redelijk goed meekomen.

Ook vorig jaar kwam Ajax na jaren weer eens uit op het hoogste Europese niveau. Na de derde plaats in de poulefase werd de 8e finale van het Europea League-toernooi bereikt. Ook in de vier jaar daarvoor kwam Ajax in die Europese competitie uit. In het onderstaande overzicht de statistieken van de Amsterdamse club in de Eredivisie, al dan niet na een Europese wedstrijd.

Zoals de Ajacieden wellicht al hadden verwacht, komt hun club er in dit onderzoek slecht vanaf. Na een Europese wedstrijd weet Ajax 0,29 punten per duel minder te behalen dan in een reguliere competitiewedstrijd: 1,98 om 2,27. Bovendien slaat de balans in vier van de afgelopen vijf jaar negatief uit voor de post-Europese Eredivisie-confrontaties. Ajax noteert daarmee de meeste negatieve scores van de vier Nederlandse clubs.

Ook als gekeken wordt naar de doelpuntenaantallen vallen de resultaten voor de Amsterdammers niet mee. Scoort men na een vrije midweek nog 2,58 treffers per duel, na een Europese kractmeting zijn dat nog “slechts” 2,40 doelpunten. Bovendien moeten de Amsterdamse keepers vaker vissen na een Europees programma: 1,09 keer om 0,98 keer. Ajax is dus de enige van de vier clubs waarbij het aantal gescoorde goals en het aantal geïncasseerde goals zich negatief ontwikkelt na een Europees duel.

Van alle clubs lijkt Ajax dus het meest last te hebben van een “post-Europees complex”: het komt als slechtste uit het onderzoek.

Tot slot
Er zit veel variatie in de resultaten van Nederlandse clubs in competitiewedstrijden na een Europese ontmoeting. PSV komt als beste uit de bus, de club lijkt zelfs vleugels te krijgen van de duels op een hoger niveau. FC Twente weet een keurig basisniveau aan te houden en presteert net als PSV ietwat beter na een Europese krachtmeting.

Daar tegenover staan de resultaten van AZ en Ajax, die beide veel punten laten liggen na een Europese wedstrijd. AZ kan daarbij nog bogen op minder tegentreffers na een Europese midweek, terwijl bij Ajax de balans aan alle kanten negatief uitslaat. Met recht mag dus gezegd worden dat Ajax aan een “post-Europees complex” lijdt.

Geschreven door Jasper.
Statistieken via Blawh.

adriaanseAjaxAZChampions Leagueclde boerelEredivisieeuropa leaguePSVruttentwenteverbeek