De vulkaan van 1996 zal nu niet snel meer uitbarsten

[Maja]

De vulkaan van 1996 zal nu niet snel meer uitbarsten Door: Iwan Tol Nooit viel het Nederlands elftal zo uiteen als bij het EK in 1996. Hoe kwam dat? En waarom gebeurt het nu niet meer? Fotograaf Guus Dubbelman van de Volkskrant moet die dag aan een schilderij uit de Romantiek denken als een prachtig schijnlicht tegen de achtergrond van een imposante bomenrij over de tafels van de spelers van het Nederlands elftal valt. Het is zondag 16 juni 1996, lunchtijd voor Oranje in de tuin van het statige hotel St Albans, onder de rook van Londen. De selectie gaat barbecuen en fotografen krijgen de gelegenheid om een gezellige kiek te maken van etende Oranjespelers. Dat is weer eens wat anders dan de standaardfoto’s. Maar gezellig is het allerminst bij het Nederlands elftal. Niemand lacht. Koppen staan strak. ‘Een mannetje of vijf, zes bepaalden de sfeer. Ze hadden het niet naar hun zin bij Oranje’, zegt Gaston Taument (donkere tafel, achterin). ‘Dat waren de donkere spelers van Ajax. Zij hadden hun problemen meegenomen naar het Nederlands elftal. En dat was geen klein probleem, maar een groot probleem.’ De donkere spelers bij Ajax bleken destijds minder betaald te krijgen dan hun blanke medespelers. Onvrede daarover sluimerde al langer. Een jaar voor het EK was Clarence Seedorf om die reden naar Sampdoria vertrokken en voor het vertrek naar Engeland was er ook al een heuse affaire over Croky-chips die tot twisten leidde binnen de spelersgroep. Blind en de gebroeders De Boer hadden een sponsordeal met chipsmerk Croky, zonder medeweten van de rest van de selectie. De overeenkomst bestond uit verzamelplaatjes van de Ajax-spelers, en leverde 500.000 gulden op, de opbrengst zou over de gehele selectie verdeeld worden. Bogarde, Kluivert en Veldman weigerden te tekenen, waardoor de actie niet door dreigde te gaan. Of de donkere spelers bij Ajax daadwerkelijk onderbetaald waren, durft Johan de Kock (blanke tafel, vooraan) niet te zeggen. Wél stelt hij: ‘Wat ik als niet-Ajacied doorhad was dat er een waarderingsprobleem speelde.’ Dat waarderingsprobleem werd niet alleen maar ingegeven door geld. Op het EK greep bondscoach Guus Hiddink terug op zijn vaste kern, de al wat oudere spelers Blind, Bergkamp en De Boer. Met hen overlegde hij tijdens het toernooi ook de te volgen tactiek, tot ergernis van de donkere spelers. Een nieuwe generatie was opgestaan, vonden zij, maar de oude kreeg nog steeds de macht. Pikorde Hiddink heeft op dat moment geen weet van de sluimerende onvrede. Pas als de breuk onherstelbaar blijkt, concludeert hij: ‘In Oranje speelden zaken die niet relevant waren voor het Nederlands elftal, maar wel op dat podium werden uitgevochten.’ Dubbelman ziet wél meteen wat er aan de hand is, maar kan nog geen foto maken omdat zijn collega’s tussen de tafels lopen. Aan de voorste tafel zit aanvoerder Danny Blind, hij is Hiddinks vertrouweling tijdens het toernooi en staat daarom bovenaan in de pikorde. Ook Johan de Kock zit aan die tafel. Hij eindigde het duel met Schotland als aanvoerder. [afbeelding: link] Foto: Guus Dubbelman/HH Daarachter zitten ‘de volgers’, uit de provincie: zichtbaar zijn een jonge Jaap Stam, Arthur Numan en Peter Hoekstra. Links achterin: de begeleidingstaf. En dan, achterin, een bijna volledig Surinaamse tafel, met Gaston Taument, Aron Winter, Patrick Kluivert en Winston Bogarde. Aangevuld met Richard Witschge als enige blanke speler. De probleemtafel. Het persmoment voor fotografen is eigenlijk al voorbij als Guus Dubbelman zijn kans schoon ziet en nog één keer klikt. ‘Wegwezen Dubbelman’, roept een geïrriteerde Hiddink. Maar het is al te laat. Als de foto de volgende dag staat afgedrukt wordt aan de hand van de tafelschikking in één klap duidelijk wat voor de buitenwereld verborgen had moeten blijven: wit zit bij wit, zwart bij zwart. Carel Akemann (begeleidingsstaf, achterin): ‘Danny Blind kon niet goed overweg met Seedorf, dat voelde je wel. Op trainingen, en zelfs in de wedstrijd merkte je dat.’ Het broeit, maar Hiddink kan de vinger niet op de zere plek leggen. Vlak voordat hij de bespreking voor de wedstrijd tegen Zwitserland wil beginnen, loopt Davids binnen. Er is nog een stoel vrij. Om daar te komen moet hij langs Hiddink. De voetballer en trainer spannen hun billen, ze raken elkaar. Hiddink, in het boek Een elftal bondscoaches: ‘Dat ging van kets-kets. Geweldige spanning. Ik vond dat wel mooi. Even laten zien wat je waard bent.’ In die wedstrijd keert Blind terug in de basis ten koste van Davids en wordt Seedorf na 26 minuten vervangen. In hun ogen het zoveelste bewijs dat Hiddink ‘zijn hoofd in het achterste van sommige spelers steekt’, zoals Davids na het duel zou verkondigen. Een dag later verwijdert Hiddink Davids uit de selectie. Teamsecrataris Akermann brengt hem in een blauwe Peugeot 406 naar het vliegveld. ‘Een vervelende klus. Ik kreeg ’s middags op mijn kamer telefoon van Hiddink. Hij zei: ‘Ik heb er lang over gedacht, maar hij moet weg. Kun jij hem naar het vliegveld brengen?’ Onderweg heb ik weinig gesproken met Edgar. Hij was toch wel onder de indruk van alles wat er gebeurde.’ Oranje haalt nog de kwartfinale dankzij een gevonden doelpunt van Kluivert tegen Engeland. Een groepsgesprek moet het elftal op één lijn krijgen. Taument: ‘Hiddink riep ons bij elkaar. Hij zei: ‘Ik ga nu weg. Als ik terugkom, hebben jullie met elkaar gepraat.’ Blind heeft toen het woord genomen, maar dat heeft weinig indruk op me gemaakt. Zij praatten over dingen waar ik niets aan kon veranderen.’ De Kock: ‘Ik was niet een topper qua voetballer, maar als persoonlijkheid heb ik daar mijn zegje over gedaan. Wat? Pff, het is veertien jaar geleden? Denk je dat ik dat woordelijk kan herhalen? Wat mij bijstaat: het was een Ajax-probleem.’ Tegen Frankrijk gaat het mis als uitgerekend ‘rebellenleider’ Seedorf een penalty mist in de strafschoppenserie. Na afloop wordt hij getroost door Christian Karembeu en een paar donkere medespelers. De rest zit dan al in de kleedkamer, blij dat het toernooi erop zit. Taument: ‘Achteraf heel jammer. We hadden ver kunnen komen. Maar in het collectieve geheugen weten mensen nog maar drie dingen van dit toernooi: penalty van Seedorf, uitspraak van Davids en die foto.’ Het is niet de mooiste foto van Dubbelman geweest, ook niet zijn beste. Maar wel eentje met heel veel impact. Overal ter wereld wordt de foto overgenomen, als bewijs van een schisma tussen blank en zwart. Biotoop Oranje als symbool voor een mislukte integratie van een land. Misverstanden Was er nou werkelijk sprake van een raciaal probleem? Nee, denken De Kock, Taument en Akermann. ‘De donkere jongens van Ajax trokken veel met elkaar op, maar ik vermoed daar geen raciale oorzaak achter’, zegt Taument. ‘Ze waren een groep in een groep, en dat is nooit goed. Daar zat de onvrede. Maar ik geloof niet dat dat een blank-zwartkwestie was.’ Dubbelman: ‘Maar elke Surinamer draagt de geschiedenis van het land met zich mee als-ie tegenover een Nederlander staat. We weten weinig van het land. Sportverslaggevers zouden verplicht één keer in hun leven naar Suriname moeten om dat land en de cultuur te begrijpen. Dat scheelt een hoop misverstanden en onbegrip.’ In spaarzame publicaties onderstreepten Davids, Seedorf en Bogarde min of meer de mening van Dubbelman. Taument: ‘De les die je uit 1996 kunt trekken is dat je kleine dingen direct moet oppakken. Anders gaat het borrelen, net zo lang totdat het een vulkaan wordt.’ Hiddink stelde direct na het toernooi nieuwe, strenge huisregels op. Hij voegde de door alle groeperingen gerespecteerde Frank Rijkaard toe als assistent bij het WK in Frankrijk, twee jaar later. Hij moderniseerde zijn begeleidingsstaf onder meer door oud-hockeycoach Hans Jorritsma als teammanager aan te stellen. Van die professionalisering profiteert Bert van Marwijk nu nog steeds. Het is alleen daarom al bijna ondenkbaar dat een dergelijk schisma tussen verschillende groepen in de huidige selectie opnieuw zou kunnen ontstaan. Bovendien heeft de tijd zijn werk gedaan. De Surinamers van toen hadden in elk geval een veel sterkere band met hun moederland. Jongens zoals Nigel de Jong en Gregory van der Wiel, die een generatie later zijn opgegroeid, voelen zich eerder Amsterdammer dan Surinamer. En wie naar Robin van Persie luistert, hoort zelfs eerder een Marokkaanse straatjongen dan een zoon van een Nederlands kunstenaarsechtpaar. De omgekeerde integratie zogezegd. Niemand die er bang voor hoeft te zijn dat een foto zoals die van Guus Dubbelman deze zomer gepubliceerd kan worden.

http://www.depers.nl/sport/484413/Lessen-trekken-van-het-EK-in-Engeland.html

Heb nooit geweten dat het probleem zat in het feit dat de donkere jongens bij Ajax minder verdienden dan de blanken. Of was dat algemeen bekend toen...?

[Marioow]

Oorspronkelijk geplaatst door Maja http://www.depers.nl/sport/484413/Lessen-trekken-van-het-EK-in-Engeland.html Heb nooit geweten dat het probleem zat in het feit dat de donkere jongens bij Ajax minder verdienden dan de blanken. Of was dat algemeen bekend toen...?

Leuk stuk, kan het me niet echt herinneren van dat moment of het toen al bekend was maar dat verhaal van Croky (topshots volgens mij) heb ik toen wel wat over gehoord.

[Silenus]

Nee dat is later pas wat duidelijker geworden. Was een jaar (of 2) geleden nog een Andere Tijden Sport op waar dit verhaal speelde. Als Ajacied kon je destijds drie standaardbedragen verdienen. 1,5 ton, 3 ton en 5 ton, zoiets was het. Alle gekleurde spelers verdienen 1,5 ton terwijl bijna alle blanke spelers 5 ton verdienden.

Zij zagen het vooral als een raciale kwestie terwijl het in 1995 natuurlijk wel zo was dat spelers als Kluivert, Seedorf en Davids net een jaar of 18 waren en Blind en de Boertjes weer een stuk ouder.

[Marioow]

Oorspronkelijk geplaatst door Silenus Nee dat is later pas wat duidelijker geworden. Was een jaar (of 2) geleden nog een Andere Tijden Sport op waar dit verhaal speelde. Als Ajacied kon je destijds drie standaardbedragen verdienen. 1,5 ton, 3 ton en 5 ton, zoiets was het. Alle gekleurde spelers verdienen 1,5 ton terwijl bijna alle blanke spelers 5 ton verdienden. Zij zagen het vooral als een raciale kwestie terwijl het in 1995 natuurlijk wel zo was dat spelers als Kluivert, Seedorf en Davids net een jaar of 18 waren en Blind en de Boertjes weer een stuk ouder.

Dat heb ik toen ook gezien, Bogarde was er nog steeds boos over toen.

[Da_Sandman]

Dat was ongeveer bekend. Pas jaren later is dat allemaal naar buiten gekomen. Andere Tijden heeft er nog ns een repo over gemaakt, onder meer ook over deze foto.

[Silenus]

nkomensverschillen leidden in 1996 tot rassenonlust in het Nederlands elftal. Coach Guus Hiddink mocht daarom zijn hoofd niet in het achterwerk van Danny Blind en Ronald de Boer steken. Oranje schoot zichzelf in de voet. ‘Nederlanders kunnen heel goed voetballen, maar wat ze nog veel beter kunnen is zichzelf in de voet schieten. Als tegenstander gokken we toch altijd op die tweede kwaliteit.’ Het was sir Bobby Robson die in 1990 – voor het WK in Italië – deze profetische woorden sprak. Robson, destijds bondscoach van Engeland, somde op: ‘The swimming pool in ’74; the red cards at Euro 1976; Cruijff stays at home in ’78.’ Dat in Italië de spelers ook al weer ruziënd door het trainingskamp rolden en er daardoor niks van bakten, kon Robson in het voorjaar van 1990 nog niet vermoeden. In 1996 ging Nederland weer eens als favoriet naar een groot toernooi, dit keer was het Euro’96 in Engeland. Niet omdat het zo soeverein was geplaatst, maar omdat het de noodzakelijke beslissingswedstrijd in Liverpool tegen Ierland zo geweldig veel indruk had gemaakt. De favorietenrol op het EK duurde twee wedstrijden. Na de 0-0 tegen Schotland en de 2-0 winst op Zwitserland barstte de bom die – niemand had er destijds ook maar een vermoeden van – onder het Oranjekamp lag. Zelfs niet-voetballiefhebbers herinneren zich nog wel de tekst van Edgar Davids, dat de coach (Hiddink) zijn hoofd niet in de achterwerken (asses) van andere spelers (Danny Blind en Ronald de Boer) moest steken. Davids sprak na afloop van Nederland-Zwitserland de zin in op het bandje van een Zwitserse journalist, het vergrootglas van de media deed de rest. Davids moest naar huis, Oranje viel uiteen in meerdere groepen. Er bestaat een veelzeggend beeld van dat EK. Die opname komt uit de rust van Nederland-Zwitserland. Het team en de coach zitten nog in de kleedkamer, reserve Davids en de al gewisselde Seedorf zijn weer terug op het veld. Daar bespreken ze heftig gesticulerend de wedstrijd, de coach, de wissel. Ze zijn boos, dat is aan hun lichaamstaal duidelijk te zien. In die tijd noemen ze bondscoach Guus Hiddink ‘die Brabander’. Weten zij veel dat de later wereldberoemde trainer uit de Achterhoek komt. Het interesseert ze ook niet. Davids en Seedorf lijken te lijden aan de ziekte die zich nog het best laat omschrijven als ‘Alles is voor Bassie’. Clarence Seedorf, toen 20 lentes jong, is de nummer 10 van Oranje (vindt Clarence Seedorf); Edgar Davids moet altijd spelen (vindt Edgar Davids); Danny Blind, tot aan het toernooi leider van het zo succesvolle Ajax, moet blij zijn dat hij mee mag doen in het team met Seedorf en Davids (vinden Seedorf en Davids). Blauwdruk voor conflict Twaalf jaar na het conflict dat Oranje het toernooi kostte – Frankrijk ging in de kwartfinale na strafschoppen door, Nederland kon naar huis – is terugkijken een nuttige tijdsbesteding. Niet alleen voor voetballiefhebbers, maar voor iedereen die geïnteresseerd is in het mechanisme dat we hier voor het gemak maar even het ‘wij-en-zij-effect’ noemen. Door onkunde van het bestuur van Ajax en zeer zeker ook door toeval bleken de Ajacieden met een donkere huidskleur rond en na het winnen van de Champions League in 1995 slechter te worden betaald dan de blanken. Seedorf had zijn conclusies al getrokken en was in 1995 mede daarom verkast naar Sampdoria in Italië. Toen Oranje een jaar later vertrok naar Engeland had het team veel donkere Ajax-spelers aan boord die minder betaald kregen dan hun blanke collega’s. En die zich daardoor ondergewaardeerd voelden. ‘Blind en De Boertjes bepaalden wat wij verdienden,’ zegt een nog altijd boze Winston Bogarde in de documentaire. ‘Wij hadden het beste met hen voor,’ klinkt het uit de mond van Ronald de Boer. ‘Wij hebben destijds voorgesteld dat iedereen bij Ajax evenveel zou verdienen.’ Achteraf bekeken is de situatie van Ajax en Oranje niets minder dan een prachtige, want heldere, blauwdruk voor een conflict, waarbij er een ‘wij’ en ‘zij’ ontstaat. De oudere spelers verdienen goed en zijn allemaal toevallig blank. De laatste donkere speler die in dezelfde, hoogste, salarisschaal zat was Frank Rijkaard, maar die stopte na het winnen van de Champions League in 1995. In die zomer van 1995 leek het penningmeester Arie van Os van Ajax een goed idee om met de oudere spelers van het elftal te overleggen over de toekomst. Dat hij daarbij bij aanvoerder Danny Blind uitkwam, zal niemand verbazen. Maar ook de nog niet zo oude gebroeders De Boer werden uitgenodigd om mee te praten. De donkere spelers kwamen of uit een ver buitenland (Finidi George, Nwanko Kanu) of ze maakten te kort deel uit van Ajax. Vond Van Os. En zo beslisten de blanken over het lot van de zwarten. Boerenkool met worst Twaalf jaar na het conflict zijn er maar weinig betrokkenen die willen spreken. Edgar Davids kijkt de vragensteller aan alsof hij net te horen heeft gekregen dat hij niet in de basis staat. Danny Blind onthoudt zich van commentaar met een blik die zegt ‘je weet wel waarom’. Arie van Os, bedenker van het plan om de Ajacieden uit te betalen in A-, B- en C-contracten, zegt uiteindelijk ook af. Een veelzeggende reactie is er van Michael van Praag, in de jaren ’90 voorzitter van Ajax. ‘Meneer, hebt u niets beters te doen?’ De man die zo vaak stond te zwaaien met weer een gewonnen beker, wijst alle verantwoordelijkheid resoluut van de hand. ‘Het is twaalf jaar geleden. Waarom is er toch altijd zoveel aandacht voor negatieve zaken?’ Namens de spelers vertellen Ronald de Boer en Winston Bogarde wél over het conflict dat Ajax meenam naar het EK van 1996. De witte en de zwarte stem maken ongewild duidelijk hoe onvermijdelijk de breuk was. En ook hoe snel ‘wij’ en ‘zij’ weer een team kunnen worden, zonder dat ze overigens hun tegenstellingen hoeven te overwinnen. ‘De afspraak rond het eten vertelt eigenlijk het hele verhaal,’ zegt bondscoach Guus Hiddink in de documentaire. ‘De donkere spelers wilden geen boerenkool met worst, maar liever roti. Sommigen zeiden dat dit slecht was voor de teamgeest, maar ik vond dat niet. Mensen nemen hun culturele verschillen mee naar een team en dat mag. Nee, dat moet zelfs. Maar uiteindelijk moeten ze wel hetzelfde doel nastreven. En dat is in het geval van een voetbalteam: winnen!’ Andere tijden sport: EK 1996 – Het conflict Zondag, Nederland 1, 22.20-23.00 uur